සිංහල ද? සිංහළ ද?

බොහෝ කලක සිට විවාදයට තුඩු දුන් කරුණෙකි෴ පන්ති වාර්තා පොතේ සිංහළ කියා ලීවාට සිංහළ ගුරුතුමියගෙන් වරක් බැනුම් ඇසුවාත් මතකයි!

මේ වදනට රූ දෙකක් ආවේ කෙසේ ද? නිවැරදි කිමෙක් ද? විමසන්නට යි මේ වියුණු සටහන෴

රටකට බසකට නම සැදෙන්නේ ඒ රටේ රැස නිසාවෙන්෴ (ස්පාඤ්ඤය - දෙස, ස්පාඤ්ඤ - බස, ස්පාඤ්ඤ - රැස සලකා බලන්න෴) අතීතයේ සිරි ලකට කීවේත් සිංහළය කියා෴ එහි දිවි ගෙවූවන් සිංහළුන් ද, ඔවුන් දෙඩූ බස සිංහළය ද, වූ වා෴

දැන් බලමු සිංහළය කියන වදනේ පිරිනමුව:

හෙළ කියන්නේ මුල්(ප්‍රකෘති) කියන වදනට සම අරුත් ඇති පදයක්෴ මිනිසෙකුගේ මුල් සොබාව(ඉපදුණු හැටි) තමා හෙළුව කියල කියන්නේ෴ මේ වගේම මෙ රටේ ඈත අතීතයේ දිවි ගෙවූ මුල් මිනිසුන් හැඳින්වූයේ හෙළයින්

මේ හෙළයින් කොටස් හතරක් සිටියා:

1. යක්

2. නා

3. අසුර

4. රකුස්

මේ කොටස් හතරම පොදුවේ සිවු හෙළයින් කියා හැඳින්වූ වා෴ (පඬු අබා රජුගේ කල සිට එක් එක් ගොතේ නම් වෙනුවට සිවුහෙළයින් යන නම් වැඩියෙන් යෙදූ බව කියැවේ෴)

සිවුහෙළ සිංහළ වූයේ කෙ සේ ද?

1.) සිවුහෙළ යන්න සීහෙළ වූ වා,

ඒ සිවුපද > සීපද වුණා වගේ , සිවුරැස්ස > සීරැස්ස වූ වාක් මෙන්෴

අද සීහෙළයෝ ඇසින් - තෙමෙති යුදෙකැ යන බසින්

සීහෙළ යන්න වහරේ පවතින බවට ඉහත කවි දෙ පදය නිදසුනක්෴

2.)සීහෙළ යන්න සීහළ වූ වා෴

මෙය පර රූ කියන වියරණ විදියට අනුව සිදු වූ දෙයක්෴

නිද: මහෙසුරු > මෙහෙසුරු, ගියහොත්>ගියොහොත්(ගියොත්), බලෙන්>බෙලෙන්

(සීහළ යන්න සීහළට්ඨකථා, සීහළ සංඝ වැනි තන්හි දක්නට ලැබේ෴)

3.)සීහළ යන්නෙහි දිගු සර(ස්වර) කෙටි වීමේ දී බින්දුව එක් වී සිංහළ වූ වා෴

ඒ දු > එයිදු වීමේ දී 'යි' එක් වූවා ක් මෙන්෴ ගීපොල් > ගිංපොල් වූවා ක් මෙන්෴

මේ අනුව සිවුහෙළ යන්න මුල් දන කොටස් සතරක් සිටීම නිසා ලැබුණු බවත්, එතැන් සිට සිවුහෙළ යන්න,

සිවුහෙළ > සීහෙළ > සීහළ > සිංහළ

වූ බවත් බස් සතර(භාෂා ශාස්ත්‍රය) අනුව පැහැදිලි කළෙමි෴

දැන් විමසමු සිංහල යන්න හැදුණේ කෙසේ ද කියා:

සිංහළ යන්න පාළියට හැරවූ විට සීහළ වූ වා (ඉහත සීහළ සංඝ වැනි නිදසුන් දැක්වූ වා)෴ ඒ, පාළියේ දතේ ල-යන්න මෙන්ම මුදුන් ළ-යන්න තිබුණු නිසා෴

එහෙත් එය සකුවට නැඟූ කල, සිංහල වූ වා෴ ඒ, සකුවේ තිබුණේ දතේ ල-යන්න පමණක් නිසා෴ සකුවේ අඩු පාඩුව නිසා සකුවෙන් සිංහ"ල" කියා ලියනු දුටු පර ගැත්තන් එසේ ලියන්නට පටන් ගත්තා පමණක් නොව එය සිංහළ පෙළ පොතේ ඉදිරි පිටටත් දමා ගන්නට සමත් වූ වා෴

විමසමු෴ විමසා නිවැරදි කිමෙක් දැයි වටහා ගනිමු෴

එකතුවක් (2008 - 07 - 25):
හෙළ හවුලේ පඬුවන් හැර අන් අය ද, සිංහළ යන්න යොදා ගත් බවට සිරිමත් ඩී. බී. ජයතිලකයින් ලියූ "සිංහළ සාහිත්‍ය ලිපි" නමැති ගත නිදසුනි. එහි මුල් පිටෙහි සේ රුවක් ලිපිය මැදට එක් කළෙමි.
තව ද, ඉහත තොරතුරු පිළිබඳ නිදනස ගැන සැක අදහස් ලෙස පළ වී තිබුණෙන් ඒ පිළිබඳව ද, යමක් සඳහන් කරමි.

අද සීහෙළයෝ ඇසින් - තෙමෙති යුදෙකැ යන බසින්

යන්න කුමරතුඟු මුනිදසුන් ගේ හෙළ මීයැසිය පළමු වන වෙළුමෙන් උපුටා ගන්නා ලදී. අනෙකුත් නිදසුන් වහරෙහි පවතින වදන් ඇසුරෙන් දක්වා ඇත. වදනේ පිරිනමුව පිළිබඳ මුල් අදහස අරීසෙන් අහුබුදුවන් ගේ 'අරුත නිරුත' පොතෙනි.